Vào ngày 11 tháng 4 năm 2025, Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Trung Quốc (CSIA) ban hành thông báo khẩn về việc xác định “xuất xứ” của chip nhập khẩu dựa trên vị trí sản xuất tấm wafer thay vì nơi đóng gói. Theo đó, các chip của Qualcomm và AMD do TSMC gia công sẽ được coi là xuất xứ từ Đài Loan, nhờ đó tránh được mức thuế trả đũa của Trung Quốc. Ngược lại, Intel và Texas Instruments – với các nhà máy sản xuất chính đặt tại Hoa Kỳ – có thể chịu thuế lên tới 125% (Theo Reuter). Quyết định này đã kích hoạt làn sóng tăng giá cổ phiếu của các hãng gia công thuê tại Đài Loan và đồng thời tạo lợi thế cho các nhà sản xuất chip nội địa Trung Quốc.
Hình 1. Các chip bán dẫn là thành phần quan trọng nhất trên các bo mạch của các thiết bị điện tử.
1. Bối cảnh và quy định mới về xuất xứ Chip
1.1. Phạm vi áp dụng và chi tiết quy định xuất xứ Chip
Hình 2. Thông báo của CSIA về quy định xuất xứ Chip mới.
CSIA cho biết: “Với tất cả các loại IC, dù đã đóng gói hay chưa, nơi ghi nhận xuất xứ để khai hải quan là vị trí của nhà máy sản xuất wafer” – thông báo được đăng trên WeChat của CSIA. Theo đó, bất kỳ con chip nào qua công đoạn “tapeout” (sản xuất wafer) ở Đài Loan, Hàn Quốc, Ireland… đều mang xuất xứ của quốc gia/vùng lãnh thổ đó, không phụ thuộc vào nơi tiếp theo thực hiện đóng gói.
1.2. Động cơ chiến lược
Quy định mới được cho là nhằm duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và khuyến khích đầu tư nước ngoài vào sản xuất chip nội địa, đồng thời giải quyết lo ngại về gián đoạn chuỗi cung ứng trong bối cảnh tranh chấp thương mại với Hoa Kỳ. Động thái này cũng phù hợp với chiến lược “độc lập, tự chủ” trong chuỗi giá trị bán dẫn của Trung Quốc, hỗ trợ nâng cao năng lực công nghệ nội địa theo đúng quy định quốc tế.
2. Tác động tới Qualcomm và AMD
Qualcomm, AMD (và cả Nvidia) đều thuê TSMC gia công wafer, nên chip của họ sẽ được xếp vào đơn vị xuất xứ Đài Loan và tránh được mức thuế trả đũa của Bắc Kinh. Ngay khi thông báo được công bố, cổ phiếu AMD tăng 6%, Nvidia tăng 2,6% và Qualcomm tăng 1,1% trên các sàn chứng khoán toàn cầu. Điều này không chỉ mang lại lợi ích trực tiếp về tài chính mà còn củng cố vị thế của các hãng fabless Mỹ đang phụ thuộc vào TSMC.
3. Tác động tới Intel và Texas Instruments
Trái ngược với Qualcomm và AMD, Intel, Texas Instruments, Analog Devices (ADI) và On Semiconductor chủ yếu sản xuất wafer tại chính các nhà máy ở Mỹ, do đó các chip này sẽ chịu thuế 84–125% khi nhập khẩu vào Trung Quốc. Ngay sau thông báo, cổ phiếu Intel giảm hơn 6%, TI giảm trên 8%, ADI giảm 3,3% và Onsemi giảm 3,4%.
4. Phản ứng của thị trường và ngành công nghiệp về quy định xuất xứ chip của TQ
Ngay lập tức, các công ty foundry nội địa như SMIC và Huahong Semiconductor đã chứng kiến cổ phiếu tăng lần lượt 5,9% và 14% trên sàn Hồng Kông. Chuyên gia He Hui từ Omdia nhận định rằng quy định mới làm rõ nhóm chip nào sẽ chịu thuế, giúp giảm độ mơ hồ cho doanh nghiệp. Bernstein cũng cho rằng quyết định này là bất ngờ với thị trường bởi họ vốn xem nơi đóng gói mới là xuất xứ, và những thay đổi về cơ sở sản xuất wafer rất khó thực hiện nhanh chóng.
Động thái này của Trung Quốc có thể thúc đẩy các đơn đặt hàng chip toàn cầu chuyển hướng sang TSMC và các nhà máy sản xuất khác như UMC và Vanguard (liên kết với TSMC), khi các công ty sử dụng chip sản xuất tại Mỹ buộc phải tìm kiếm nhà cung cấp mới.
Tuy nhiên, như Commercial Times đã chỉ ra, việc chuyển đổi nhà máy sản xuất sẽ khá tốn kém. Do đó, các nhà cung cấp dịch vụ sản xuất điện tử (EMS) đang chạy đua với thời hạn áp thuế của tổng thống Trump. Để tránh các mức thuế mới, họ có thể sẽ tìm đến các nhà cung cấp chip thay thế. Do đó mang lại lợi ích lớn cho các công ty thiết kế chip như Silergy vốn có các sản phẩm gần tương tự với TI và đang hiện diện khá mạnh mẽ tại thị trường Trung Quốc.
5. Triển vọng và chiến lược dài hạn
Để tránh thuế, Intel có thể cân nhắc thuê gia công wafer tại các nhà máy ngoài Mỹ (ví dụ như: TSMC, Samsung) thay vì hoàn toàn tự chủ sản xuất tại Hoa Kỳ. Trong khi đó, các IDMs (Integrated Device Manufacturers) khác như TI và ADI có thể phải đa dạng hóa cơ sở sản xuất hoặc đẩy mạnh hợp tác với các nhà sản xuất bán dẫn nước ngoài. Ngoài ra, Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp tục tinh chỉnh quy tắc xuất xứ, khiến các nhà sản xuất chip Mỹ phải đối mặt với môi trường pháp lý ngày càng phức tạp.
Về góc độ chuỗi cung ứng toàn cầu, động thái này sẽ thúc đẩy xu hướng “đa nguồn cung” và tăng cường đầu tư vào năng lực sản xuất nội địa tại các thị trường lớn, đồng thời làm sâu sắc thêm chiến lược địa chính trị trong lĩnh vực bán dẫn.
Nguồn: Reuter, TrendForce, SemiWiki, Commercial Times
Dịch và tổng hợp: Điện tử Hatakey